تبلیغات
بهداشت حرفه ای (occupational health ) - تاثیرات متقابل سلامت و کار در محیط کار

امروز:

تاثیرات متقابل سلامت و کار در محیط کار

» نوع مطلب : روانشناسی ،دانستنی ها ،مهندسی انسانی ،

به ادامه ی مطلب مراجعه کنید ...


سلامت شغلی برای فعالان گوناگون در صحنه های اجتماعی اعم از صنایع یا غیر از آن، از مواردی است كه سازمان جهانی بهداشت، توجه زیادی به آن معطوف داشته و همه ساله رهنمودهای تخصصی ارزشمندی را در این مقوله به صورت كتاب و جزوه منتشر می كند و در اختیار سازمانهای بهداشتی كشورهای جهان قرار می دهد.

به تازگی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، كتاب آموزش سلامت شغلی - از انتشارات سازمانی جهانی بهداشت (دفتر منطقه مدیترانه شرقی) را ترجمه و منتشر كرده است.
در این مقاله از كتاب یاد شده با سلامت شغلی، تاثیرات متقابل سلامت و كار و عوامل ارتقای سلامت در محیط كار آشنا می شویم.

سلامت شغلی، فعالیتی است چند نظامه كه دارای اهداف زیر است: - حفاظت و ارتقا<ی سلامتی كارگران از طریق پیشگیری و كنترل

بیماری ها و حوادث شغلی و حذف عوامل شغلی و شرایط مخاطره آمیز به منظور دستیابی به ایمنی و بهداشت در كار

- توسعه و ارتقای سطح سلامت و ایمنی در كار، محیط های كار و سازمان های كاری

- بهبود رفاه اجتماعی، روانی و جسمی كارگران و حفظ و ارتقای ظرفیت های كاری آنها و
همچنین ارتقای شغلی و اجتماعی مربوط به كار.

- توانمندسازی كارگران برای هدایت یك زندگی مولد اقتصادی و اجتماعی و همچنین مشاركت مؤثر در راستای توسعه پایدار.

سلامت شغلی تدریجاً از شكل یك علم تك محوری با نگرش خاص به ریسك خارج شده و به یك رویكرد جامع و چند نظامه كه به رفاه و سلامت اجتماعی، روانی و جسمی و همچنین سلامت عمومی و توسعه فردی می اندیشد، تبدیل شده است.

● تاثیر متقابل سلامت و كار

از آنجا كه در هر جامعه اصلی ترین حاصل كار مواردی چون تولید، توزیع كالا و خدمات است، لذا اهمیت اقتصادی و اجتماعی آن توجه قابل ملاحظه ای را می طلبد. با وجود اینكه تحقیقات اخیر نشان داده، كار می تواند در شكل گیری اعتماد به نفس و احساس نظم، كه به نوعی از لحاظ اصول روان شناختی حائز اهمیت بی نظیر و حیاتی است نقش مهمی را ایفا كند، لیكن نسبت به اهمیت كار برای افراد، توجه كافی مبذول نشده است.

كار عاملی نیرومند در شكل گیری احساس هویت فردی محسوب می شود. كار میتواند شور و شوق زندگی را افزایش داده و الگوهای چرخشی روز، هفته، ماه و سال را تعیین كند. این باور وجود دارد كه كارهایی كه دستاوردهای اقتصادی را به همراه ندارند از قبیل مراقبت از كودك، نگهداری از سالخوردگان و فعالیت های داوطلبانه نیز پاداش خود را داشته و باعث رضایت شخصی می شوند.

اثرات مثبت كار بر سلامتیارتباط دو طرفه: بین افراد و محیط كاری فیزیكی و روانشناختی آنها تعامل دو طرفه و پیوسته ای وجود دارد. محیط كار ممكن است هم بصورت مثبت و هم منفی روی سلامت و بهداشت افراد تاثیر داشته باشد، از طرفی بهره وری نیز تحت تاثیر وضعیت آسایش روانی و فیزیكی كارگر است.

وقتی كه كار، منظم و ثمربخش باشد می تواند به عنوان یك عامل مهم در ارتقای سطح سلامت و تندرستی محسوب شود. به عنوان مثال كارگرانی كه معلولیت جزیی دارند ممكن است از طریق انجام وظایف شغلی متناسب با توانایی ها و محدودیت های فیزیكی و روانی آنها، مورد نوتوانی قرار گیرند كه بدین ترتیب ظرفیت كاری آنها بطور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد.
با این حال این واقعیت كه كار می تواند اثرات مثبتی بر سلامتی داشته باشد، بطور كامل مورد توجه قرار نگرفته است و در این راستا بسط و توسعه دانش ارگونومی و فیزیولوژی كار و كاربرد آن می تواند در ارتقای سطح سلامت كارگران مؤثر واقع شود.


● مخاطرات بهداشتی

زمانی كه كار همراه با مخاطرات بهداشتی باشد می تواند باعث بروز بیماری های شغلی و یا تشدید بیماری های غیرشغلی شود و یا یكی از علل چند گانه سایر بیماری ها باشد. در كشور های در حال توسعه كه كارها بطور روز افزون در حال مكانیزه شدن است، تعدادی از مراحل كار به گونه ای ایجاد شده و توسعه یافتند كه با كارگران به عنوان ابزار تولید رفتار شده و زندگی و سلامتی آنها در معرض ریسك فاكتورهای مختلف قرار دارد. تجربه هایی كه در طی انقلاب صنعتی در كشورهای مختلف بدست آمده را باید در برنامه ریزی برای امور سلامت در كشورهای در حال توسعه، برای اجتناب از بروز مشكلات یاد شده، مدنظر قرار داد.
موفق ترین سازمان ها از نظر مسائل اقتصادی نشان داده اند كه محیط های كاری كه بر اساس اصول صحیح ارگونومی ایمنی و بهداشت حرفه ای طراحی شده اند از نظر تولید و بهره وری نیز بیشترین پایداری را به خود اختصاص داده اند.

● سلامت، محیط كار، اقتصاد و توسعه پایدار

موفق ترین سازمان ها از نظر مسائل اقتصادی نشان داده اند كه محیط های كاری كه بر اساس اصول صحیح ارگونومی، ایمنی و بهداشت حرفه ای طراحی شده اند، از نظر تولید و بهره وری نیز بیشترین پایداری را به خود اختصاص داده اند. بطور كلی دستیابی به اقتصادی سالم، كیفیت بالای تولید و ارایه خدمات و بهره وری طولانی مدت درمواردی كه نیروی كار در معرض مخاطرات ایمنی و بهداشتی باشند مشكل خواهد بود.اصل اول بیانیه ریو در خصوص محیط و توسعه (كنفرانس سازمان ملل متحد در مورد محیط و توسعه، ریودوژانیرو-1992) می گوید: انسان محور توسعه پایدار است و شایسته داشتن زندگی مولد و سالم و هماهنگ با محیط زیست می باشد. توسعه پایدار بعنوان یك استراتژی برای »رفع نیازهای بشر امروز بدون بروز اثرات سوء بهداشتی و زیست محیطی و بدون وارد آوردن خسارت به منابع جهانی و در واقع بدون تهدید نسل های آینده در رفع نیازهایشان« تعریف می شود.

از دیدگاه سلامت شغلی، اصول یاد شده به معنی رفع نیازهای مادی از طریق كار و تولید بدون بروز خطراتی برای سلامت انسان، اكوسیستم و دیگر منابع و همچنین بهداشت جامعه، چه به صورت كوتاه مدت و چه دراز مدت می باشد. سلامت شغلی جزء اساسی ابعاد بهداشتی - اجتماعی در اصول توسعه پایدار محسوب می شود.

سلامت شغلی از طریق زیر می تواند به عنوان مركز و محور توسعه پایدار باشد:

- پیشگیری از حوادث شغلی، صدمات و آسیب ها و بیماری ها، حفاظت كارگران در مقابل فشارهای روانی و فیزیكی با استفاده مناسب از منابع و همچنین به حداقل رساندن خسارت های جانی و مالی

- تبیین اهداف ایمنی و بهداشتی محیط های كار برای استفاده از تكنولوژی به طریق ایمن، با صرف انرژی كمتر، تولید و پخش مواد سمی كمتر، و تولید كمتر مواد زاید (تكنولوژی سبز). در بسیاری از كشورها، مقررات سلامت شغلی استفاده از بهترین روش های فنی تولید را الزامی كرده است.

- رویكردهای مطرح در سلامت شغلی می تواند تسهیلاتی را برای ارتقای سطح كیفی تولیدات، مدیریت تولید و فرآیندها فراهم كرده و به جلوگیری از اتلاف بی مورد انرژی و مواد و پیشگیری از مشكلات ناخواسته محیطی كمك كند.

- بسیاری از مشكلات و مخاطرات محیطی ناشی از محیط های كار از جمله صنایع، فعالیت های كشاورزی و خدمات حمل و نقل می باشد. افرادی كه در زمینه ایمنی و بهداشت شغلی مسئول هستند به خوبی از فرآیندها و عوامل زیان آور اطلاع دارند. اطلاعات مربوطه اغلب در همان مراحل اولیه بروز مشكلات در اختیار آنها قرار دارد و آنها را قادر به بكارگیری روش های پیشگیری اولیه می كند. امری كه در صورت آزاد شدن مواد خطرناك در محیط، دیگر امكان پذیر نیست.
- تاثیر سلامت شغلی بر حفاظت محیط از صنعت هم مؤثر و هم از نظر اقتصادی اثربخش است. در بسیاری از كشورهای صنعتی اقداماتی در راستای ایجاد ارتباط هر چه بیشتر بین بهداشت شغلی و بهداشت محیط در حال انجام است.

- خدمات سلامت شغلی با هدف حصول اطمینان از سلامت، ایمنی، رفاه و توانمندی كارگران انجام می گیرد. نیروی كار با انگیزه، مولد و با كیفیت مطلوب تضمینی برای تولید سالم مواد، كالا و خدمات بوده و ضامن اجرای اصول توسعه پایدار است.


- اكثر مخاطرات بهداشت محیطی كه بعدها تاثیرات بهداشتی آنها روی افراد جامعه شناخته شده، ابتدا در محیط های كاری تشخیص داده شده اند. محیط های كار به نوعی یك سیستم اعلام خطر به موقع برای مخاطرات بهداشت محیطی محسوب می شوند و از طرفی الگوهای مؤثری را برای فعالیت های پیشگیرانه فراهم می سازند.

- برای بسیاری از بزرگسالان، محیط های كاری در مقایسه با دیگر محیط ها بیشترین فشارهای كاری و استرس های روان شناختی، ارگونومیك، فیزیكی و شیمیایی را سبب می شود. اصل مطرح در بیانیه »ریو« در خصوص وجود یك زندگی مولد و سالم، بویژه در محیط های كاربرد داشته و برقراری و كاربرد اصول سلامت شغلی را می طلبد.

- محیط های عمومی و اكوسیستم بطور مستقیم یا غیرمستقیم روی سلامت نیروی كار در مشاغل مختلف مثل امور كشاورزی، معدن، ماهیگیری و امور تولیدی اثرگذار هستند. بین سلامت شغلی و ایمنی از یك سو و سلامت شغلی و توسعه سالم محیطی از سوی دیگر ارتباطی دو طرفه وجود دارد.

- یك خط مشی و سیاست اشتغال كه دستیابی به كار و اشتغال را برای هر فرد فراهم كرده و افراد را در جهت بقا و پایداری آنها و خانوادهایشان یاری می كنم، اهمیت یكسانی هم در سلامت و رفاه فردی و هم در توسعه اقتصادی - اجتماعی جوامع و كشورها دارد. فراهم سازی بیشترین امكان اشتغال در واقع یك عامل كلیدی در جهت توسعه اجتماعی پایدار، ثابت و ایمن برای كشورها تلقی می شود و در نقطه مقابل نرخ بالای بیكاری و مشكلات ناشی از آن چنین توسعه ای را تهدید می كند.

- در كشورهای روبه رشد بهداشت و سلامت خانواده كاملاً به سلامت و مولد بودن اعضای شاغل خانواده وابسته است، از اینرو بسیاری از افراد اجتماع به سلامت نیروی كار وابسته اند. در مواردی كه حفاظت اجتماعی سازماندهی شده ای وجود نداشته باشد، از دست رفتن سلامت، زندگی یا ظرفیت كاری فرد شاغل یك خانوار، به مفهوم وارد آمدن فشارهای شدیدی بر كل خانواده خواهد بود و باعث بروز تاثیرات غیرمستقیمی در بهداشت، رفاه و اقتصاد اجتماع در مقایسه وسیع تر و حتی نسل های آینده می شود.

سلامت شغلی فاكتور اساسی و مؤثر در ابعاد بهداشتی و اجتماعی توسعه محسوب می شود. فعالیت ها و خدمات بهداشت حرفه ای مجموعه ای از فعالیت های كلیدی چنین توسعه ای را فراهم می آورند.

كار بعنوان عامل ارتقا سطح سلامت سازمان جهانی بهداشت (WHO) ، سلامتی را بعنوان رفاه اجتماعی، فیزیكی و روانی و نه تنها نبود بیماری یا عارضه تعریف كرده است. با توجه به مطالعات انجام شده از سوی سازمان جهانی بهداشت بر روی تشخیص زودرس آسیب های بهداشتی ناشی از تماس های شغلی با مخاطرات مختلف، »بهداشت و سلامتی، دلالت دارد بر راهی برای عملكرد در محیط های مختلف از جمله محیط های كار، زندگی و حتی اوقات فراغت، سلامتی نه تنها به معنای رهایی از درد و بیماری است بلكه به مفهوم آزادی برای نیل به مراقبت و بسط و توسعه قابلیت های فردی می باشد.«


نوشته شده در : 1388/12/27  توسط : ز. م.    نظرات() .

برچسب ها: سلامت روان ، کار ، Who ، مخاطرات بهداشتی ،
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.